การแข่งขันเล่าเรื่องวิทยาศาสตร์ใน 3 นาทีแบบ “FameLab” เป็นโครงการที่ทำให้ผู้คนได้ฝึกการเล่าเรื่องในเวลาอันสั้น แต่ยังเก็บใจความไว้ได้ครบถ้วน รวมถึงต้องสร้างความน่าสนใจเพื่อดึงดูดผู้ฟังให้ได้ ซึ่งการแข่งขัน FameLab ถูกจัดขึ้นในหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย
ทำความรู้จักโครงการ FameLab Thailand คร่าว ๆ จากปีก่อนได้เพียงคลิก ที่นี่
การแข่งขันในรอบชิงชนะเลิศของแต่ละประเทศ ต้องเล่าเรื่องวิทยาศาสตร์ภายใน 3 นาที ด้วยภาษาอังกฤษเท่านั้น เพื่อที่จะคัดผู้ที่มีความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ และความสามารถในการสื่อสารให้คนทั่วโลกฟัง ในการแข่งขัน FameLab International ที่จะเป็นการแข่งขันระหว่างผู้ชนะเลิศของแต่ละประเทศ
ในปี 2023 นี้ ผู้ที่เป็นตัวแทนประเทศไทยไปแข่งขัน FameLab International ในรอบชิงชนะเลิศ คือ คุณดรีม – ปาณิสรา วงศทวีพิทยากุล หญิงสาวมากความสามารถผู้ไล่ตามความฝัน และใช้ความหลงรักวิทยาศาสตร์ มาเพื่อสื่อสารวิทยาศาสตร์ในเวทีระดับนานาชาติ โดยในครั้งนี้ เธอนำหัวข้อเดียวกับที่แข่งขันในรอบชิงชนะเลิศ FameLab Thailand ไปแข่งขันกับตัวแทนจากต่างประเทศด้วย
และที่สำคัญคือ ดรีม คว้ารางวัลกลับมายังประเทศไทยด้วย
รางวัลจากเวที FameLab International
จากการแข่งขันของตัวแทน FameLaber จากทั้ง 9 ประเทศ ผลการแข่งขัน FameLab International ในปีนี้ ดรีม – ปาณิสรา วงศทวีพิทยากุล ตัวแทนประเทศไทย คว้ารางวัลรองชนะเลิศ (Runner-Up) มาครอง ด้วยหัวข้อ “Invisible Chef” หรือ “พ่อครัวล่องหน” จากการนำเสนอไอเดียการผลิต plant-based meat หรือเนื้อสัตว์ที่ทำมาจากพืช ซึ่งมีทั้งรายละเอียดในปัจจุบัน และความคาดหวังจากประโยชน์ของเทคโนโลยีนี้ในอนาคต เป็นเรื่องราวทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจจนกรรมการยังต้องยกรางวัลให้
รางวัลรองชนะเลิศอีกคนหนึ่งจากการแข่งขันนี้ ได้แก่ Tania Miguel Trabajo นักศึกษาปริญญาเอกด้านนิเวศวิทยาของจุลินทรีย์ (Microbial Ecology) จากมหาวิทยาลัยโลซาน ตัวแทนประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่เล่าเรื่องปฏิสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างแบคทีเรียที่เรียกว่า “คอนจูเกชัน” (conjugation) ซึ่งเป็นกลไกที่แบคทีเรียใช้แบ่งปันสารพันธุกรรมให้กัน โดยเฉพาะพันธุกรรมในรูปแบบ “plasmid” (เป็น DNA แบบวงปิด ที่มีขนาดเล็ก) โดยเธอเล่าทั้งประโยชน์ของกลไกดังกล่าวที่แบคทีเรียได้รับ รวมถึงการใช้ประโยชน์จากกลไกนั้นโดยมนุษย์ ซึ่งหัวข้อนี้ทำให้เธอได้รับรางวัลไปครอง
นอกจากนี้ยังมีรางวัลชนะเลิศจากการโหวตของคนดู หรือ Audience Winner ซึ่งผู้ที่ได้รับรางวัลนี้ได้แก่ Francesco Giacomarra นักศึกษาปริญญาเอกด้านวิทยาการข้อมูล (Data Science) จากมหาวิทยาลัยตรีเยสเต ตัวแทนประเทศอิตาลี ที่เล่าเรื่องข้อมูลที่เราป้อนให้กับปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) หรือที่เราเรียกติดปากกันในยุคนี้ว่า เอไอ ที่ต้องป้อนข้อมูลให้เยอะกว่าที่ต้องใช้เข้าไว้ และสรรค์สร้างผลงานออกมาเป็นมุมมองต่าง ๆ ที่มนุษย์รับรู้ต่างกันไป เพื่อนำข้อมูลที่ได้เหล่านั้นมาทำให้เกิดประโยชน์ ซึ่งลีลาการนำเสนอของเขา ทำให้เขากลายเป็นผู้ที่ครองใจผู้ชม และได้รับคะแนนโหวตจากคนดูทางบ้านสูงที่สุดนั่นเอง
และสุดท้าย ผลการแข่งขัน FameLab International ในปีนี้ รางวัลชนะเลิศตกเป็นของ Aysel Ahadova นักวิจัยด้านมะเร็งจากโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยไฮเดิลแบร์ค ตัวแทนประเทศเยอรมนี ที่เล่าเรื่องความเสียหายของดีเอ็นเอ หรือ DNA damage ที่อาจเกิดขึ้นได้ระหว่างแบ่งเซลล์ โดยใช้วิธีนำเสนอด้วยการเปรียบเทียบกับรถ เมื่อรถยนต์มีปัญหาอาจนำไปสู่อันตรายบนท้องถนน ส่วนดีเอ็นเอที่มีปัญหาอาจนำไปสู่อันตรายต่อสุขภาพจากการเกิดมะเร็ง รถยนต์ยังต้องมีการตรวจสภาพ ดีเอ็นเอในร่างกายเราก็เช่นกัน นั่นจึงเป็นเรื่องราวของกระบวนการทำงานระดับโมเลกุลในร่างกายเราที่เธอหยิบยกมาเล่า โดยใช้การเปรียบเทียบให้เห็นภาพ ด้วยความรู้ที่ได้ และความน่าสนใจที่เห็น จึงทำให้เธอเป็นผู้ที่เหมาะสมกับรางวัลชนะเลิศในปีนี้เป็นอย่างยิ่ง
นอกจากทั้ง 4 คนนี้ ยังมีตัวแทนจากอีก 5 ประเทศ ที่มีการสื่อสารวิทยาศาสตร์อย่างน่าสนใจไม่แพ้กัน หากใครสนใจรับชมการแข่งขันที่ผ่านมาของ FameLab International Final 2023 นี้ สามารถรับชมได้ที่ YouTube ของ FameLab หรือชมได้ที่ลิงก์นี้ https://www.youtube.com/live/-6s3aX888mk?si=yQSuA0yVvw-CjaV2
ส่วนใครที่สนใจ อยากเป็นหนึ่งในตัวแทนประเทศไทยที่ไปแข่งขันเสียเอง สามารถติดตามข่าวสารของ FameLab Thailand 2024 ได้ จากสื่อทุกช่องทางของ องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ (อพวช.) คุณอาจจะเป็นผู้ได้รับรางวัลคนต่อไป
