ทำความรู้จักกับชีวดาราศาสตร์ : วิชาที่ว่าด้วยเรื่องสิ่งมีชีวิตในจักรวาล

เรียบเรียงโดย ณัฐกิตติ์ นามชู

“เมื่อมองขึ้นไปบนท้องฟ้ายามค่ำคืน มนุษย์มักตั้งคำถามถึงการมีอยู่ของสิ่งมีชีวิตต่างดาวเสมอ”

ช่างน่าประหลาดใจ ทั้ง ๆ ที่ในเอกภพนี้มีดวงดาวหลายล้านดวง แต่มนุษย์กลับไม่เคยค้นพบหรือสื่อสารกับสิ่งมีชีวิตต่างดาวเลย อย่างไรก็ตาม มนุษย์ได้พัฒนาเทคโนโลยีมากมายเพื่อศึกษาและค้นหาอารยธรรมต่างดาว และหนึ่งในวิชาที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้มากที่สุดคือ “ชีวดาราศาสตร์”

ภาพซ้าย : Kevin Hand นักชีวดาราศาสตร์กำลังส่งโรเวอร์สำรวจใต้น้ำแข็ง เพื่อจำลองการศึกษาบนดวงจันทร์ยูโรปาของดาวพฤหัสบดี
**ภาพขวา : การวิจัยด้านธรณีวิทยา ณ สถานีวิจัย Mars Desert ประเทศสหรัฐอเมริกา**
**ที่มา :** **https://www.nationalgeographic.com/astrobiology/** , **https://room.eu.com/article/life-in-the-extremes-confessions-of-an-astrobiologist**

ชีวดาราศาสตร์ เป็นวิชาที่ศึกษาเกี่ยวกับการก่อกำเนิด วิวัฒนาการ ความน่าจะเป็นในการกระจายตัวของสิ่งมีชีวิตในเอกภพ และรวมไปถึงการค้นหาสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นด้วย โดยเริ่มต้นจากคำถามเล็ก ๆ ที่ว่า “สิ่งมีชีวิตบนโลกของเราเกิดขึ้นได้อย่างไร” จนนำไปสู่การศึกษาการก่อกำเนิดของสิ่งมีชีวิตในเอกภพ

การศึกษาด้านชีวดาราศาสตร์ เป็น ‘การประยุกต์องค์ความรู้หลายแขนงเข้าด้วยกัน เช่น ดาราศาสตร์ ชีววิทยา เคมี ธรณีวิทยา วิทยาศาสตร์บรรยากาศ สมุทรศาสตร์ และอื่น ๆ อีกมากมาย’

โดยหัวข้อและคำถามหลัก ๆ ในการศึกษาและวิจัยด้านชีวดาราศาสตร์ อย่างเช่น ชีวิตและวิวัฒนาการเกิดขึ้นได้อย่างไร สิ่งแวดล้อมแบบไหนที่เหมาะสมแก่การเกิดสิ่งมีชีวิต รวมไปถึงการค้นหาดาวเคราะห์ที่สามารถอาศัยอยู่ได้อีกด้วย

**ภาพซ้าย : กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์**
**ภาพขวา : กล้องโทรทรรศน์วิทยุ**
**ที่มา :** **https://science.nasa.gov/mission/webb/** ,**https://facts.net/nature/universe/15-unbelievable-facts-about-radio-telescope/**

เป็นเวลากว่าทศวรรษที่มนุษย์ได้พัฒนาเทคโนโลยีเพื่อศึกษาและค้นหาสิ่งมีชีวิตนอกโลก โดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศอย่างเจมส์ เว็บบ์ ซึ่งศึกษาในระดับดาวเคราะห์ และตรวจหาสัญญาณทางเคมีของสิ่งมีชีวิต กล้องโทรทรรศน์วิทยุภาคพื้นดิน ใช้ตรวจหาสัญญาณวิทยุที่อาจถูกส่งมาจากสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญานอกโลก และรวมไปถึงโรเวอร์ที่ลงจอดบนดาวเคราะห์ เพื่อศึกษาพื้นผิวของดาวด้านธรณีวิทยา

**ภาพกราฟฟิกของ Perseverance Rover**
**ที่มา : NASA/JPL-Caltech**
**https://www.newscientist.com/article/2250181-nasa-has-launched-its-perseverance-mars-rover-and-ingenuity-helicopter/**

ตัวอย่างโครงการวิจัยด้านชีวดาราศาสตร์ของ NASA อย่างเช่น การลงจอดของโรเวอร์ Perseverance ณ หลุมอุกกาบาต Jezero Crater บนดาวอังคาร ซึ่งสันนิษฐานว่า เมื่อหลายพันล้านปีก่อน ในยุคที่ดาวอังคารยังมีอากาศอบอุ่นและมีความชื้นพอเหมาะ บริเวณนั้นเป็นทะเลสาบ ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่า “น้ำ” เป็นปัจจัยหลักในการเกิดสิ่งมีชีวิต ทำให้คาดว่าต้องมีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงทะเลสาบแห่งนี้ ซึ่งอาจทิ้งร่องรอยฟอสซิลไว้ในหินและดินบริเวณนั้น จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้ NASA มุ่งเป้าศึกษาไปยังหลุมอุกกาบาต Jezero Crater

ชีวดาราศาสตร์ เป็นอีกหนึ่งสาขาที่มีความสำคัญในการไขปริศนาการกำเนิดสิ่งมีชีวิตในเอกภพ ดังนั้น นักชีวดาราศาสตร์จึงต้องมีทักษะที่หลากหลายและครอบคลุม รวมไปถึงต้องมีทักษะในการสื่อสารอีกด้วย โดยเส้นทางการเป็นนักชีวดาราศาสตร์อาจเริ่มต้นจากการศึกษาฟิสิกส์ ธรณีวิทยา เคมี ชีววิทยา หรือดาราศาสตร์ในระดับปริญญาตรี จากนั้นศึกษาต่อในระดับที่ลึกลงไปในด้านชีวดาราศาสตร์หรือด้านที่เกี่ยวข้อง

ศึกษาเพิ่มเติม : go.nasa.gov/GraphicNovels