ครั้งหนึ่ง หากใครป่วยเป็นโรคพิษสุนัขบ้า จุดจบเดียวของผู้ป่วยคือความตาย ไม่สามารถรักษาให้หายได้ จนกระทั่งปี 1885 เข็มฉีดยาเข็มแรกได้จรดลงที่แขนของเด็กชายผู้ไร้หนทางเลือก เด็กคนนั้นมีชื่อว่า โจเซฟ เมสเตร์ (Joseph Meister) วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเข็มแรกที่ใช้กับมนุษย์ไหลเข้าสู่ร่างกายของเขา และทำให้เขารอดชีวิตจากโรคมรณะที่มาจากสุนัขนี้ได้
วาดโดย Albert Edelfelt, 1885.
ที่มา : Louis Pasteur – Spontaneous generation | Britannica
โรคพิษสุนัขบ้า เกิดจากเชื้อไวรัสเรบี่ (Rabies virus) ซึ่งเป็น อาร์เอ็นเอไวรัส (RNA virus) เข้าสู่ร่างกาย จากน้ำลายสัตว์ไปยังแผลที่ถูกกัด และติดเชื้อที่ระบบประสาท
ที่มา :Rabies virus – Wikipedia
อาการของโรคพิษสุนัขบ้า มีตั้งแต่ ปวดหัว เป็นไข้ ไปจนถึงอาการทางสมอง เช่น กลืนลำบาก อยู่ไม่สุข และกลัวน้ำ ซึ่งถ้าหากอยู่ในระยะอันตรายอาจเกิดอาการหัวใจล้มเหลว และเสียชีวิตได้ในเวลาไม่นาน
เชื้อไวรัสเรบี่ สามารถเข้าสู่คนได้ผ่านสัตว์หลายชนิด เช่น หนู ค้างคาว วัว ลิง กระรอก กระต่าย แต่ที่พบได้บ่อยที่สุดคือในสุนัขและแมว ซึ่งคนอาจติดเชื้อได้ด้วยการสัมผัสน้ำลายจากการถูกข่วนหรือกัด
โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่ร้ายแรงมาก เพราะในปัจจุบันก็ยังไม่มีวิธีรักษาที่ได้ผลชะงัด แต่โชคพวกเรายังดี ที่ปัจจุบันโลกใบนี้มีวัคซีนที่ช่วยป้องกันพิษสุนัขบ้าคร่าชีวิตของเราไปได้
ผู้ที่คิดค้นวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าได้สำเร็จเป็นคนแรกคือ หลุยส์ ปาสเตอร์ (Louis Pasteur) นักเคมีและจุลวิทยา ชาวฝรั่งเศส ผู้ที่นำเชื้อไวรัสจากน้ำลายของสัตว์ในขณะนั้นมาเพาะ และสกัดเชื้อเหล่านั้นเพื่อผลิตวัคซีน ซึ่งมีการใช้งานกับสัตว์ทดลองพบว่าผลลัพธ์ออกมาดีเยี่ยม แต่เขากลับไม่เคยมีโอกาสได้ทดลองกับในมนุษย์เลย
ที่มา : Louis Pasteur – Vaccine development | Britannica
จนกระทั่งวันที่ 6 กรกฎาคม 1885 หญิงสาวคนหนึ่ง อุ้มพาลูกชายวัย 9 ขวบ ที่มีรอยแผลจากการถูกสุนัขกัดถึง 14 รอย เดินทางจากชายแดนประเทศฝรั่งเศส มายังกรุงปารีสเพียงเพื่อจะพบ หลุยส์ ปาสเตอร์ ผู้ซึ่งเป็นความหวังสุดท้ายสำหรับลูกชายของเขา
หนูน้อย โจเซฟ เมสเตร์ สภาพกำลังย่ำแย่ ความตายกำลังคืบคลานเข้ามา ทำให้น้ำตาของคนเป็นแม่หลั่งไหลไม่หยุด หลุยส์ ปาสเตอร์ ที่ไม่เคยทดสอบวัคซีนของเขาในมนุษย์มาก่อน แม้ว่าจะไม่มั่นใจ แต่ต้องยอมรับว่า ผลงานของเขามีโอกาสช่วยชีวิตเด็กคนนั้นไว้ได้มากกว่า ปล่อยให้เด็กน้อยจากโลกนี้ไปอย่างช้า ๆ
หลังจากการฉีดวัคซีนในครั้งนั้น 3 สัปดาห์ อาการของเจ้าหนูโจเซฟดีขึ้นเรื่อย ๆ จนหายจากโรคพิษสุนัขบ้า และใช้ชีวิตได้อย่างปกติ เรื่องราวในครั้งนั้นทำให้ปาสเตอร์มีชื่อเสียงขึ้นมาทันที ข่าวความสำเร็จในการทดลองใช้วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ส่งผลให้ผู้คนนับร้อยที่ได้รับเชื้อพิษสุนัขบ้าแห่แหนกันมาขอรับวัคซีนที่ห้องทดลองของ ปาสเตอร์ ผู้ที่เป็นดั่งความหวังสุดท้ายของผู้ติดเชื้อทุกคน
เวลาต่อมาในปี ค.ศ. 1888 ปาสเตอร์ได้ก่อตั้งสถาบันปาสเตอร์ขึ้นที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส และยังก่อตั้งอีกหลายแห่งทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย โดยใช้ชื่อว่า “สถานเสาวภา” สถาบันดังกล่าว ถูกใช้เป็นสถานที่ทดลองและค้นคว้าเกี่ยวกับวัคซีนป้องกันโรคติดต่อชนิดต่าง ๆ และยังช่วยบุกเบิกวิชาแพทย์แขนง “วิทยาภูมิคุ้มกัน” ซึ่งสามารถป้องกันโรคได้หลายชนิด รวมไปถึงโรคหัด โรคโปลิโอ และโรคคอตีบ
ถ้าหากว่าวันที่ 27 ธันวาคมนี้ หลุยส์ ปาสเตอร์ ยังมีชีวิตอยู่ เขาคงมีอายุครบ 200 ปี พอดิบพอดี ขอร่วมสุขสันต์วันคล้ายวันเกิด ผู้ยุติโรคมรณะที่ชื่อว่าพิษสุนัขบ้า ที่มีนามว่า หลุยส์ ปาสเตอร์ ด้วยนะครับ
อ้างอิง
รู้จักกับนักวิทย์-คณิต จากทุกมุมโลก ตอนที่ 18 Louis Pasteur (scimath.org)
วัคซีนโรคพิษสุนัขบ้าโดยหลุยส์ ปาสเตอร์ กับตำนานของมนุษย์ที่ฉีดรายแรก (silpa-mag.com)
