อวัยวะเจ๊ง ซ่อมได้ด้วย “เลือดเทียม”

เมื่อหัวใจของเราล้มเหลว สิ่งที่เกิดขึ้นกับร่างกายเราคือ ร่างกายจะเริ่มขาดออกซิเจนเพราะไม่มีการสูบฉีดเลือดไปแลกเปลี่ยนแก๊สที่ปอด แถมปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ในร่างกายก็จะสะสมมากขึ้น ทำให้เกิดสภาวะที่เป็นกรด ทำให้เนื้อเยื่อและอวัยวะเกิดความเสียหาย จนนำไปสู่การตายของเซลล์ได้ในที่สุด

จะดีกว่าไหม ถ้าเราจะสามารถซ่อมแซมอวัยวะของเราเองได้ แม้หัวใจจะหยุดเต้นไปเป็นชั่วโมงแล้วก็ตาม ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการรอดชีวิตและเตรียมร่างกายให้พร้อมสำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะอีกด้วย นี่คือที่มาของเทคโนโลยีที่เป็นความหวังใหม่ในวงการแพทย์ ที่มีชื่อว่า “OrganEx” หรือ “เลือดเทียม” 

OrganEx เป็นเทคโนโลยีที่ต่อยอดมาจาก BrainEx ในปี 2019 นำโดยทีมวิจัยจาก Yale School of Medicine ซึ่งตอนนั้นทำในสมองของหมูทดลอง (“หมู” อู๊ดๆนะ ไม่ใช่ “หนู”)  และสามารถซ่อมแซมสมองหมูที่ตายแล้วได้ แต่แผนการในระยะยาวของทีมวิจัยนี้ ต้องการจะขยายผลเทคโนโลยีดังกล่าวไปใช้กับอวัยวะอื่นในร่างกายคนด้วย จึงเป็นที่มาของการต่อยอดนำไปสู่การพัฒนา OrganEx นั่นเอง

ตัวเทคโนโลยี OrganEx จะเป็นการให้เลือดเทียมที่สังเคราะห์ขึ้นมา ไปเจือจางกับเลือดจริง ในอัตราส่วน 1 ต่อ 1 เพื่อ โดยตัวเลือดเทียมนั้นจะมีการบรรจุออกซิเจนอยู่ข้างใน รวมไปถึงการปรับค่าสารเคมีอย่างเช่น electrolyte ต่างๆให้เหมาะสม และมีการให้สารที่เป็นยาทั้งหมด 13 ชนิดเข้าไปด้วย ความน่าสนใจของมันก็คือ ตัวเลือดเทียมจะไม่ใช่เซลล์เม็ดเลือดแดง เพราะฉะนั้นจะไม่มีฮีโมโกลบิน (Haemoglobin) ที่ทำหน้าที่จับออกซิเจน แต่จะเป็นของเหลวที่บรรจุสารชื่อ Hemopore แทน ซึ่งเป็นสารรูปแบบเดียวกับฮีโมโกลบินที่ได้มาจากวัว

นักวิจัยได้ทำการทดลองโดยทำให้หมูทดลองสลบ แล้วใช้เครื่องช่วยหายใจ จากนั้นก็ทำให้หัวใจหยุดเต้นและถอดเครื่องช่วยหายใจออก จนหมูตัวนั้นอยู่ในสภาพที่เรียกได้ว่าหมดลมหายใจแล้ว จนกระทั่งเมื่อเวลาผ่านไป 1 ชั่วโมง นักวิจัยก็เชื่อมต่อระบบ OrganEx เข้ากับหมูทดลอง และเมื่อเวลาผ่านไป 6 ชั่วโมง นักวิจัยก็ได้เติมเลือดเทียมเข้าไปให้หมูทดลองตามสูตรที่ได้พูดถึงไปแล้ว ผลการทดลองพบว่าหมูที่เชื่อมต่อกับระบบ OrganEx จะมีปริมาณเซลล์ที่ตายแล้วน้อยกว่าเมื่อเทียบกับการใช้เครื่องพยุงชีพหัวใจแบบทั่วไป (Extracorporeal Membrane Oxygenation, EMCO)  และสามารถซ่อมแซมเซลล์และอวัยวะให้กลับมาทำงานได้ โดยดูจากสารที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของอวัยวะ เช่น ปริมาณการใช้น้ำตาลกลูโคสในเซลล์ เป็นต้น

ทีมนักวิจัยกล่าวว่า ในเบื้องต้น ระบบ OrganEx จะสามารถนำมาใช้ได้กับการเก็บรักษาอวัยวะเพื่อเตรียมพร้อมกับการปลูกถ่ายให้นานยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม การที่จะเอาไปใช้กับคนจริงๆ จำเป็นต้องใช้ผลการทดลองอีกมาก และคงจะไม่ใช่ในเร็วๆนี้ แต่ถึงอย่างนั้น นี่ก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมาก ที่จะเป็นความหวังใหม่ในวงการแพทย์ ที่จะช่วยเหลือชีวิตให้กับผู้คนอีกนับไม่ถ้วน

อ้างอิง

Cellular recovery after prolonged warm ischaemia of the whole body | Nature

Restoration of brain circulation and cellular functions hours post-mortem | Nature

Blood substitute repairs damaged organs hours after heart stops | New Scientist